قابلیت اسکن در رابط کاربری وب سایت

قابلیت اسکن

ما هر روزه با هنگفتی از اطلاعات آفلاین و آنلاین دست‌ و‌ پنجه نرم می‌کنیم. بسبب تکنولوژی‌های نوین و سرعت بالا‌ی اینترنت، افراد محتوای بیشتری نسبت به آنچه می‌توانند از آن بهره ببرند، تولید می کنند. کاربران در مواجهه با وبسایت و برنامه های بیشمار، همه‌ی آنچه را که نوشته شده کلمه به کلمه نمی‌خوانند؛ آن ها نخست صفحه را اسکن می کنند تا دریابند که چرا و چگونه  می تواند کمک حال آن ها باشد. بنابرین، امروزه یکی از فاکتورهای اصلی در بکارگیری و قابل‌استفاده بودن ‌سایت اینترنتی، داشتن قابلیت اسکن می‌باشد. مقاله امروز در صدد بررسی کردن این پدیده و دادن راهنمایی در مورد چگونگی قابلیت اسکن محصول دیجیتال است.

قابلیت اسکن

قابلیت اسکن چیست؟

کلمه اسکن(scan) وقتی در صفحه نمایش یا هر صفحه دیگری مورد استفاده قرار می گیرد، به معنی با‌ عجله یا به طور اجمالی نگاه کردن می باشد. بنابراین، قابلیت اسکن راهی است برای ارائه محتوا و المان‌های جستجو، بعنوان طرح بندی که به راحتی قابل اسکن باشد. کاربران در تعامل و روبرویی با یک سایت اینترنتی بخصوص برای اولین بار، بلافاصله به محتوای آن نگاهی می اندازند تا ببیند که آیا این همان چیزی است که نیاز دارند یا‌ نه. در این مرحله، هر‌‌‌‌‌بخش از محتوا چه کلمات، جملات، تصاویر ثابت یا متحرک می‌تواند جالب توجه باشد. به هر حال این چیز تازه ای نیست: برای چندین دهه، افراد اغلب قبل از اینکه با دقت مقالات را بخوانند، به طور اجمالی به مجله و روزنامه نگاه می انداختند. به علاوه، خواندن از روی صفحه نمایش بمراتب خسته کننده تر از خواندن از روی ورق کاغذ است، به همین خاطر کاربران در انتخاب آن بسیار توجه می کنند.
چرا باید اینقدر حائز اهمیت باشد؟ یک دهه پیش جیکب نیلسن(‌Jacob Nielsen) جواب این سوال را داد که چگونه مردم وب خوانی می‌کنند. حقیقتاً، آن ها وب را نمی‌خوانند:” افراد به ندرت صفحات وب را کلمه کلمه و با دقت می‌خوانند؛ در عوض، آن ها جمله ها و کلمه ها را تک تک انتخاب‌کرده و صفحه را اسکن می‌کنند”. ازآن وقت تا حالا شاهد تغییرچندانی نبودیم: ما تا مطمئن نباشیم که سایت اینترنتی با نیاز های ما همخوانی دارد، حاضر نخواهیم‌شد که وقت و نیروی خود را صرف بررسی آن کنیم. بنابراین، اگر در اولین نگاه و دقایق اولیه، چیزی نباشد که کاربر را به خود جذب کند، احتمال آن که کاربر صفحه را ترک‌ کند زیاد‌است. هر گونه سایت اینترنتی ای که باشد، قابلیت اسکن یکی از فاکتور های مهم، در ذات کاربریار آن می باشد.
چگونه یک سایت اینترنتی را از لحاظ قابلیت اسکن  بودن بسنجیم؟ سعی‌کنید از چشم یک کاربر که برای نخستین‌بار آن را می‌بیند به آن نگاه کنید و این دو سؤال را پاسخ‌دهید:
ــ آیا چیزی که در نخستین دقایق دیدید با انتظار هایی که خواننده مخاطبت از این صفحه دارد،‌ همخوانی دارد؟
ــ آیا در دقیقه ی اول یا دوم توانستید بفهمید که این صفحه دارد از چه چیزی صحبت می کند؟
اگر از مثبت بودن پاسخ هر یک از سؤال‌هایتان مطمئن نیستید، شاید بهتر باشد راهی برای بهبود قابلیت اسکن سایت اینترنتی پیدا کنید. صفحه ای که به خوبی اسکن‌ شده ارزش وقت گذاشتن برای اسکن را داشته و در صورت های زیر بهتر عمل خواهد‌کرد:
• کاربران کارشان را زود تر تمام کرده و سریعتر به هدفشان می رسند
• کاربران هنگامی که محتوای مورد نیاز را جستجو می کنند، مرتکب اشتباهات کمتری می‌شوند
• کاربران سریعتراز ساختار و بخش جستجوی سایت اینترنتی سر در می‌آورند
• ضریب بازگشت کاهش پیدا می کند
• تعداد کاربران فعال در سایت اینترنتی افزایش پیدا می کند
• سایت اینترنتی معتبر‌‌تر جلوه می‌کند
• اثر مثبتی بر میزان SEO( بهینه سازی موتور جستجو) دارد.

قابلیت اسکن

الگو‌های اسکن محبوب

نکته اساسی‌ای که طراح رابط باید مد‌نظر داشته‌باشد، الگو های اسکن چشمی می‌باشد که چگونگی عملکرد کاربران را در اولین لحظات مواجهه با صفحه وب نشان می‌دهد. وقتی که فهمیدی مردم چگونه صفحه نمایش ودیگر صفحات را اسکن می‌کنند، آن وقت است که محتوا را براساس آنچه کاربران نیاز دارند در بخش هایی که بیشتر در معرض دید قرار دارد، اولویت‌بندی می‌کنی.این حوزه از پژوهش کاربر توسط انجمن نیلسن نُرمن(Nielsen Norman Group ) که طراحان و متخصصان آشنا با رفتار و عملکرد کاربر را فراهم می‌کند، حمایت می‌شود.
تحقیقات مختلف به عمل آمده در زمینه چگونگی دنبال کردن چشمی کاربر، الگو های بارزی از چگونگی اسکن کردن سایت اینترنتی توسط بازدید‌کنندگان نشان می‌دهد.

الگوی Z بکلی نمونه ای بارز از صفحات وب با نمایشی یکنواخت از اطلاعات و طبقه بندی تصویری ضعیف می باشد.
طرح بعدی الگوی زیگزاگ است که نمونه بارزی از آن، صفحاتی با بخش های محتوایی تقسیم بندی شده می‌باشد. دوباره چشم های خواننده در حالی که اطلاعات اولین بخش برجسته را اسکن می‌کند از چپ به راست، از گوشه ی چپ بالای صفحه شروع و ودر امتداد صفحه حرکت وبه گوشه ی راست بالای صفحه می رسد.

قابلیت اسکن

مدل دیگر که در تحقیقات انجمن نیلسن نُرمن ارائه شده بود، الگوی F می‌باشد که نشان می‌دهد در اکثر مواقع کاربران عملکرد های زیر را از خود نشان می‌دهند:

  • کاربران معمولاً در ابتدا به صورت افقی در امتداد فوقانی بخش محتوا متن را خوانش می‌کنند.این حرکت اولیه، خط فوقانی حرف F را تشکیل می‌دهد.
    • بعد، کاربران یکم صفحه را پایین آورده و سپس برای دومین دفعه صفحه را افقی خوانده، با این تفاوت که این دفعه بخش کوتاه تری را پوشش می‌دهند. این حرکت خط افقی پایین حرف F را تشکیل می‌دهد.
    • در نهایت، کاربران سمت چپ محتوا را به صورت عمودی اسکن می‌کنند. بعضی مواقع این یک اسکن آهسته و همراه با نظم خاصی است که مثل یک خط راست روی نقشه حرارتی ظاهر می‌شود. و دیگر مواقع کاربران با سریعتر حرکت کردن، لکه هایی را روی نقشه حرارتی ایجاد می‌کنند. این حرکت آخری ساقه ی حرف F را تشکیل می‌دهد.

قابلیت اسکن

راهنمایی هایی جهت بهبود قابلیت اسکن

۱ – اولویت‌بندی محتوا با استفاده از سلسله مراتب دیداری

اساساً، سلسله مراتب دیداری روشی است برای چیدن و سازماندهی محتوای موجود بر روی صفحه به نحوی که برای درک انسان عادی باشد. هدف اصلی آن است که کاربران سطح اهمیت هر قسمت از محتوا را در یابند. بنابراین، اگر سلسله مراتب رعایت شود، کاربران نخست مطلب اصلی را می‌بینند.
به عنوان مثال، هنگامی که مقاله ای را در سایت نگاه می‌کنیم، نخست عنوان، سپس سر‌فصل ها و بعد از آن بقیه متن را می‌بینیم. آیا این به این معنی است که اطلاعاتی که در پاراگراف های زیر قرار دارند اهمیت چندانی ندارند؟ خب، خیر، اما کاربران با این روش بجای آن که سعی کنند همه ی متن را بخوانند، فقظ با اسکن کردن عنوان و سر‌فصل ها، می توانند بفهمند که مقاله سودمند و لذت بخش است یا نه. و اگر عنوان و سر‌فصل ها به‌درستی نوشته شده‌باشد و کاربر را از ساختار و محتوای مقاله آگاه کند، این می تواند عاملی در انگیزه‌دادن به کاربر برای خواندن بیشتر باشد. از سوی دیگر اگر کاربران صفحه بزرگ و طولانی متن را که تقسیم‌بندی نشده، ببینند، آن ها واقعا می ترسند و قادر نخواهند‌بود که بفهمند چه قدر خواندن مقاله طول می کشد و اینکه ارزش وقت و تلاش را دارد یا نه.
عامل های اصلی متعددی در کمک به ساختن سلسله مراتب دیداری وجود‌ دارند:
• اندازه
• رنگ
• کنتراست
• مجاورت
• فضای خالی
• تکرار
همه ی اینها طراحان را در انتقال مجموعهٔ المان ها، لینک ها و تصاویر به مجموعه قابل اسکن هماهنگ در طرح‌بندی صفحه، یاری می دهند.

۲- قرار دادن بخش جستجوی اصلی در سر‌صفحه سایت اینترنتی

تمام الگو های اسکن چشمی که به آنها اشاره‌شد بیانگر آن است که درهر کدام که کاربر خاصی آن را دنبال می‌کند، عمل اسکن از بخش افقی فوقانی صفحه وب شروع خواهد‌شد. استفاده از آن، جهت نشان دادن بخش های کلیدی در برهم کنش و برچسب ها تکنیکی است که از هر دو طرف حمایت می‌کند. این دلیل اصلی آن است که چرا طراح سرصفحه سایت اینترنتی به عنوان مشکل اساسی نه تنها طراحان رابط کاربر/ تجربه کاربر، بلکه مدیران محتوا و متخصصان بازاریابی مطرح می‌شود.
از طرف دیگر، مطالب زیادی نباید در سر صفحه گذاشته‌شود: اطلاعات خیلی زیاد تمرکز را غیر ممکن می‌کند. تلاش برای قرار دادن همه چیز درقسمت بالای صفحه می تواند آرایش صفحه را به کلی به هم‌بریزد. بنابراین، در هر مورد خاص، باید اهداف مخاطب اصلی را بررسی کرده، که چگونه با اهداف تجاری در پشت سایت اینترنتی ترکیب شده و بر اساس آن باید تصمیم گرفت که چه اطلاعاتی به عنوان مهمترین اطلاعات، باید در سرفصل قرار داده‌شود. برای مثال، اگر یک سایت بازرگانی الکترونیک بزرگ باشد، کارکرد های جستجو باید سریعاً قابل رویت باشد و اکثر اوقات در سر‌فصل قرار گرفته تا از هر نقطه قابل دسترس باشد. در حالیکه برای سایت های سازمانی کوچک، عملکرد جستجو می‌تواند غیر ضروری باشد، لینک بازدید سریع برای سند دارایی ها ضروری است.

۳ – در استفاده از فضای خالی تعادل را رعایت کنید

فضای خالی ـــ که بیشتر فضای سفید خوانده می‌شودــ بخشی از طرح‌بندی است که نه تنها اطراف اشیا بلکه در میان و داخل آن ها سفید گداشته می‌شود. فضای خالی، اتاق تنفسی برای همه‌ی اشیای روی صفحه نمایش می باشد. فضای خالی، محدودیت های اشیاء را تعریف کرده و وپیوند های لازم را بر اساس اصول گشتالت بین آن ها ایجاد کرده و عملکرد دیداری مؤثر‌تری درست می‌کند. در طراحی رابط کاربر برای سایت های اینترنتی و برنامه های تلفن همراه، فضای خالی عاملی اصلی در افزایش قابل جستجو بودن رابط می‌باشد: بدون فضای کافی، اجزای طرح‌بندی به خوبی قابل رؤیت نیستند، بنابراین کاربران چیزی را که واقعا به آن نیازمندند از دست می‌دهند. این می‌تواند دلیلی محکم برای نارحتی چشمی و مغزی باشد گرچه بسیاری از کاربران قادر به حل این مشکل نیستند. مقداری درست از فضای خالی، بخصوص فضای کوچک، این مشکل را حل کرده و آن را عادی‌تر جلوه می‌دهد. همین راه حل ساده نقش زیادی در قابلیت اسکن وب سایت به روشی ساده دارد.

۴ – قابل رؤیت بودن دکمه فراخوان(CTA) را بررسی کنید

بدیهی است که اکثریت صفحات وب قصد انجام عمل خواصی را که کاربر بایستی تکمیل کند، دارند. اجزائی که شامل CTA می‌شوند معمولاً دکمه ها، باید سریعا دیده شوند تا کاربران بفهمند که چه کاری می‌توانند بر روی این صفحه انجام دهند. یکی از آزمون های خوب بررسی صفحه در حالت سیاه و سفید یا تار می باشد. اگر در هر دو صورت بتوانید اجزای CTA را به سرعت تشخیص دهید، در این صورت شما کار را به‌درستی انجام داده‌اید. برای نمونه در صفحهٔ سایت اینترنتی شیرینی پزی‌ای که در زیر نشان داده شده است، دکمه های CTA برای اضافه کردن آن جنس به لیست در میان اجزاء دیگر براحتی قابل رؤیت است. در این صورت قابلیت اسکن سایت بسیار راحت خواهد شد.

۵ – برای قابیت اسکن سایت خوانایی محتوا را بررسی کنید

اینکه افراد چقدر براحتی بتوانند کلمه ها، عبارت‌ها و متن را بخوانند، خوانایی آن را مشخص می کند. خوانایی سرعت کاربران در تشخیص حروف در سبک خاصی از نوشتار را انداه می‌گیرد. این ویژگی ها را باید به خوبی مد‌نظر داشت، مخصوصاً برای رابط هایی که سرشار از متن است. رنگامیزی پس‌زمینه،مقدار فضای اطراف متن،حروف،خطوط، نوع فونت و هماهنگ بودن‌ آن، همه ی این‌ها از عواملی هستند که در کمک به متقاعد کردن کاربران برای ماندن در صفحه و اسکن کردن سریع متن تاثیر‌گذار می‌باشند. برای جلوگیری از چنین اشتباهی، طراحان بایستی رعایت شدن قوانین در فن چاپ و اینکه فونت های برگزیده‌شده از سلسله مراتب دیداری کلی و خوانایی،‌طبعیت می‌کنند یا خیر را مورد بررسی قرار‌دهند. آزمون کاربر کمک می‌کند که بفهمیم کاربران چقدر سریع می‌توانند متن را درک کنند.

۶- از اعداد به‌جای کلمات استفاده کنید

این قسمت از نکات بر اساس تحقیقی است که توسط انجمن نیلسن نرمن انجام‌شده است. آن‌ها یافته خود را چنین بیان می‌کنند: مطالعات صورت گرفته درزمینهٔ دنبال کردن چشمی نشان‌گر این است که در عمل اسکن صفحات وب ارقام در بیشتر مواقع حتی در میان انبوهی از کلمات، چشم‌های سرگردان کاربر را به خود جذب کرده وبر روی عدد ثابت می‌کند. ما به‌صورت ناخودآگاه، حقایق، آمار،‌ اندازه‌ها، و فاصله را که اطلاعات بالقوه مفیدی هستند، به کلمات ربط می‌دهیم. بنابراین ارقام موجود در متن توجه خواننده را به خود جلب می‌کنند درحالی‌که کلماتی که بیانگر اعداد هستند در حجمی بزرگ از متن گم می‌شوند. به‌علاوه، ارقام نسبت به اعداد به حروف، خلاصه‌تر هستند، درنتیجه متن را فشرده و خلاصه‌تر کرده و باعث می‌شود اسکن کردن آن‌وقت کمتری ببرد.

۷ – در هر پاراگراف فقط یک ایده را بیان کنید

در عمل رونویسی متن ازلحاظ قابل اسکن بودن، سعی کنید از پاراگراف‌های طولانی استفاده نکنید. پاراگراف‌های کوتاه قابل‌فهم‌تر به نظر می‌رسند و در صورت باارزش نبودن اطلاعات، خواننده راحت‌تر می‌تواند آن را رد کند. بنابراین، هر وقت خواستید یک ایده را بیان کنید، از این قانون پیروی کنید و اگر خواستید ایدهٔ تازهٔ دیگری را در متن بگنجانید، پاراگرافی دیگر را شروع کنید.

۸ –  از فهرست‌های بولت دار و شماره‌دار استفاده کنید

یکی از فن‌های دیگر برای اینکه متن قابل اسکن تر شود، استفاده از فهرست‌های بولت دار و دارای شماره بندی است. استفاده از بولت و شماره به سازمان‌دهی بیشتر اطلاعات کمک می‌کند. همچنین، آن‌ها توجه کاربر را جلب کرده، درنتیجه اطلاعات در متن کلی گم نمی‌شوند. همین امر نقش مهمی در قابلیت اسکن سایت ایفا می کند.

۹ –  اطلاعات کلیدی در متن را مشخص و اسکن کنید

استفاده از حروف bold یا پررنگ و حروف خوابیده و هایلایت شده، اگرچه تکنیکی قدیمی است، اما حالا هم بسیار کارآمد است. با بکار بردن این تکنیک‌ها، می‌توانید توجه خواننده را به سمت ایده، تعریف و نقل‌قول‌های مهم یا هر نوع اطلاعات خاص موجود در پاراگراف، جلب کنید. علاوه بر این شما باید بخش‌های قابل کلیک از متن (که به صفحات دیگر پیوند داده‌شده است) را، به قشنگی مشخص کنید. اغلب زیر این بخش‌ها را خط می‌کشند، اما علاوه بر این کار، اگر از هایلایت و فونت پررنگ‌تری استفاده کنیم، بسیار تأثیرگذارتر می‌باشد.

۱۰ – از عکس‌ها و تصاویر استفاده کنید

در طراحی رابط کاربر وب، تصاویر در توجیه قضیه و انتقال پیام بسیار کمک‌کننده هستند. تصاویر بخشی از محتوا می‌باشد، که هم آموزنده و هم ازلحاظ احساسی جذاب‌اند. تصاویر خلاقانه، باورهای قهرمانانه والا و عکس‌های سرگرم‌کننده، به‌راحتی می‌توانند توجه کاربران را به خود جلب کرده و مفهوم تکنیکی کلی آن را تقویت کند. به‌علاوه، تصاویر در درست کردن سلسله‌مراتب دیداری نقش مهمی بازی کرده و متن را بسیار قابل‌فهم‌تر می‌کنند. مردم تصاویر را سریع‌تر از کلمات درک می‌کنند، به همین خاطر، تصاویر یک فاکتور اصلی در افزایش قابلیت اسکن می‌باشد.
طراحان و تأمین‌کنندگان محتوا، با افزایش دادن قابلیت اسکن صفحات وب،‌ ارزش زیادی برای کاربران قائل می‌شوند. با در دست قرار دادن محتوایی جذاب،‌ ارزشمند، هماهنگ و منظم، به کاربر در حفظ وقت و نیرو کمک می‌کنیم.

قابلیت اسکن

Share on telegram
تلگرام
Share on facebook
فیس بوک
Share on twitter
توییتر
Share on pinterest
پینترست
Share on print
چاپ
Share on facebook
Facebook

نظرات ارزشمند خود را به اشتراک بگذارید